słownik ziem rzadkich

45X

amerykańska ulga podatkowa dla kwalifikowanej produkcji komponentów i minerałów krytycznych.

Adjusted-EBITDA

wynik operacyjny przed odsetkami, podatkami i amortyzacją, skorygowany o pozycje wskazane przez zarząd.

Adjusted-Net-Income

skorygowany wynik netto po wyłączeniu pozycji określonych przez zarząd.

AISC

all-in sustaining cost, jednostkowy koszt obejmujący produkcję oraz nakłady potrzebne do utrzymania działalności.

AlNiCo

magnes trwały na bazie aluminium, niklu i kobaltu.

AUD

dolar australijski.

AUD-kg

dolar australijski za kilogram – jednostka ceny.

BBSY

australijska referencyjna stopa procentowa wykorzystywana przy ustalaniu oprocentowania instrumentów finansowych.

BEV

bateryjny pojazd elektryczny.

BFS

bankowe studium wykonalności, szczegółowa analiza techniczna i ekonomiczna projektu.

blanks

wsady lub półwyroby magnetyczne przed końcową obróbką i wykończeniem.

bought-deal

emisja akcji, w której gwarant emisji z góry kupuje oferowany pakiet od emitenta.

BR

działalność badawczo-rozwojowa.

CAGR

średnioroczna skumulowana stopa wzrostu w określonym okresie.

capex

nakłady inwestycyjne.

CAPEX

nakłady inwestycyjne potrzebne do budowy i uruchomienia projektu.

cash-cost

bezpośredni jednostkowy koszt gotówkowy produkcji.

cash-flow

przepływy pieniężne przedsiębiorstwa.

CDI

australijski instrument depozytowy reprezentujący akcje spółki notowanej za granicą.

CHIPS-Act

amerykańska ustawa wspierająca krajową produkcję półprzewodników i powiązane łańcuchy materiałowe.

CNY

juan chiński, waluta sprawozdawcza Shenghe.

commissioning

uruchamianie i testowanie instalacji przed regularną produkcją.

contract-for-difference

kontrakt wyrównujący różnicę pomiędzy ceną rynkową a ustalonym poziomem referencyjnym.

cornerstone-equity

kapitał obejmowany przez kluczowego inwestora mającego zakotwiczyć większą emisję.

cost-plus

sposób ustalania ceny przez doliczenie narzutu do kosztu produktu.

cutoff

minimalna zawartość surowca przyjmowana przy szacowaniu zasobów złoża.

DCF

metoda wyceny projektu oparta na zdyskontowanych przyszłych przepływach pieniężnych.

DFARS

przepisy uzupełniające zasady zamówień obronnych USA.

DFC

U.S. International Development Finance Corporation, amerykańska instytucja finansowania rozwoju.

DFS

ostateczne studium wykonalności.

dfs

ostateczne studium wykonalności projektu.

downstream

dalsze etapy łańcucha, obejmujące przetwarzanie surowców w materiały i produkty o wyższej wartości dodanej.

Dy

ciężki pierwiastek ziem rzadkich stosowany w magnesach odpornych na wysoką temperaturę.

Dy-Tb

dysproz i terb – ciężkie pierwiastki ziem rzadkich zwiększające odporność magnesów na wysoką temperaturę.

Dy2O3

tlenek dysprozu.

DyO

tlenek dysprozu.

DyTb

dysproz i terb, ciężkie metale magnetyczne.

EBIT

wynik operacyjny przed odsetkami i podatkami.

EBITDA

wynik przed odsetkami, podatkami, amortyzacją i umorzeniem.

EFA

Export Finance Australia, australijska instytucja finansująca projekt Eneabba.

Electronics-Materials

segment sprawozdawczy Shin-Etsu obejmujący między innymi magnesy ziem rzadkich, krzem półprzewodnikowy, fotorezysty i kwarc syntetyczny.

EPS

zysk lub strata netto przypadająca na akcję.

Equator-Principles

ramy oceny ryzyka środowiskowego i społecznego w finansowaniu projektów.

escrow

środki zatrzymane na wydzielonym rachunku do czasu spełnienia warunków transakcji.

EV

pojazd elektryczny.

FCF

wolne przepływy pieniężne po uwzględnieniu wydatków inwestycyjnych.

FeDy

stop żelaza i dysprozu.

feedstock

surowiec wejściowy kierowany do dalszego przerobu.

FeNb

stop żelaza i niobu stosowany jako dodatek do stali.

ferryt

magnes trwały oparty na materiale ferrytowym.

FID

ostateczna decyzja inwestycyjna zatwierdzająca realizację projektu.

FIRB

Foreign Investment Review Board, australijski organ oceniający określone inwestycje zagraniczne.

floor

kontraktowa cena minimalna, poniżej której druga strona dopłaca określoną różnicę.

floor-price

kontraktowa cena minimalna, poniżej której druga strona dopłaca różnicę.

flotacja

proces wzbogacania rudy i oddzielania minerałów wartościowych.

fosfogips

produkt uboczny powstający przy produkcji kwasu fosforowego.

free-carried-interest

udział, którego posiadacz nie finansuje na zasadach analogicznych do pozostałych udziałowców.

fully-diluted

liczba akcji po uwzględnieniu potencjalnej konwersji instrumentów rozwadniających.

funt

jednostka masy stosowana między innymi w raportowaniu produkcji i sprzedaży uranu.

FVOCI

klasyfikacja aktywa finansowego wycenianego w wartości godziwej, którego zmiany wartości ujmuje się w innych całkowitych dochodach.

g-t

gramy składnika na tonę materiału.

HAL

metoda dyfuzji ciężkich pierwiastków ziem rzadkich na granicach ziaren magnesu.

HDD

magnetyczny dysk twardy.

heap-leach

ługowanie rudy ułożonej na przygotowanej pryzmie.

HMS

Heavy Mineral Sands, piaski mineralne ciężkie zawierające między innymi monazyt, minerały tytanu i cyrkonu.

HRE

ciężkie pierwiastki ziem rzadkich.

HREE

ciężkie metale ziem rzadkich.

HREO

tlenki ciężkich metali ziem rzadkich.

hydrometalurgia

odzyskiwanie metali z użyciem procesów prowadzonych w roztworach.

HyTi

wysokotytanowy produkt mineralny wykorzystywany jako surowiec dla przemysłu dwutlenku tytanu.

IAC

złoże ziem rzadkich związanych z glinami adsorpcji jonowej.

IFC-Performance-Standards

standardy zarządzania ryzykiem środowiskowym i społecznym projektów.

IFRS

międzynarodowe standardy sprawozdawczości finansowej.

Inferred

kategoria zasobów o najniższym poziomie pewności geologicznej.

integracja-pionowa

kontrolowanie kolejnych etapów łańcucha, od surowca do produktu końcowego.

ionic-clay

złoże ziem rzadkich związanych z minerałami ilastymi, z których pierwiastki mogą być odzyskiwane przez ługowanie.

IRR

wewnętrzna stopa zwrotu projektu.

irr

wewnętrzna stopa zwrotu projektu.

JORC

standard raportowania wyników poszukiwań, zasobów mineralnych i rezerw rudy.

JPY

jen japoński.

JTF

Just Transition Fund, europejski Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji.

JV

joint venture, wspólne przedsięwzięcie prowadzone przez co najmniej dwóch partnerów.

kg

kilogram.

km

kilometr.

km2

kilometr kwadratowy.

koncentrat

wzbogacony materiał mineralny otrzymywany po przeróbce wydobytej rudy.

koncentrat-REE

wzbogacony produkt mineralny o wyższej zawartości ziem rzadkich niż pierwotna ruda.

kt-rok

tysiąc ton rocznie (kiloton na rok).

ktpa

tysiące ton metrycznych rocznie.

La-Co

wysokowydajny ferryt lantanowo-kobaltowy.

life-of-mine

pełny zakładany okres eksploatacji kopalni.

LOI

list intencyjny opisujący planowane warunki transakcji, zwykle niewiążący w głównym zakresie ekonomicznym.

long-loop

model recyklingu obejmujący chemiczne rozdzielenie odzyskanego materiału do postaci oczyszczonych związków ziem rzadkich.

LREE

lekkie pierwiastki ziem rzadkich, obejmujące między innymi cer, lantan, neodym i prazeodym.

LTIFR

częstotliwość urazów powodujących utratę czasu pracy w przeliczeniu na przepracowane godziny.

magnet-REO

tlenki ziem rzadkich wykorzystywane w łańcuchu produkcji magnesów.

marza-brutto

udział zysku brutto na sprzedaży w przychodzie.

Measured-Indicated

kategorie zasobów mineralnych (zmierzone i wskazane) o wyższym poziomie rozpoznania niż zasoby wnioskowane.

midstream

środkowa część łańcucha wartości, obejmująca przetwarzanie, separację i rafinację surowców.

mine-to-magnet

model obejmujący kolejne etapy od wydobycia surowca przez separację, metale i stopy do gotowego magnesu.

Mineral-Resource

oszacowana koncentracja surowców o perspektywach gospodarczego wydobycia.

mineral-resource

oszacowana koncentracja surowca o uzasadnionych perspektywach gospodarczego wydobycia.

mln-A

milion dolarów australijskich.

mln-aud

milion dolarów australijskich.

mln-ton

milion ton.

mln-usd

milion dolarów amerykańskich.

monacyt

minerał fosforanowy zawierający pierwiastki ziem rzadkich.

monazyt

minerał ciężki zawierający pierwiastki ziem rzadkich, stanowiący potencjalny wsad do separacji.

MOU

memorandum porozumienia, zwykle opisujące zamiar współpracy bez pełnego zestawu wiążących zobowiązań umowy handlowej.

MoU

memorandum porozumienia, zwykle opisujące zamiar współpracy bez pełnego zestawu wiążących zobowiązań umowy handlowej.

mrec

mieszany węglan ziem rzadkich.

MREC

mieszany węglan metali ziem rzadkich.

MREO

tlenki magnetycznych pierwiastków ziem rzadkich.

mT

tona metryczna, jednostka masy odpowiadająca tonie.

Mt

milion ton.

MTPA

metryczne tony zdolności produkcyjnej rocznie.

MW

megawat, jednostka mocy.

nameplate-capacity

nominalna moc projektowa instalacji, która nie musi odpowiadać rzeczywistej produkcji.

Nb2O5

pięciotlenek niobu, forma raportowania zawartości niobu w złożu.

Nd-Pr-Dy-Tb

neodym, prazeodym, dysproz i terb – zestaw pierwiastków magnetycznych ziem rzadkich.

Nd2O3

tlenek neodymu.

NdFeB

stop neodymu, żelaza i boru wykorzystywany do produkcji magnesów trwałych.

NdPr

łączne określenie neodymu i prazeodymu, wykorzystywanych między innymi w magnesach trwałych.

ndpr

neodym i prazeodym, pierwiastki wykorzystywane między innymi w magnesach trwałych.

NEV

pojazdy nowych źródeł energii, obejmujące przede wszystkim pojazdy elektryczne i inne zelektryfikowane układy napędowe.

NI-43-101

kanadyjski standard raportowania informacji o projektach mineralnych.

NiMH

akumulator niklowo-wodorkowy wykorzystujący materiały zdolne do magazynowania wodoru.

niob

metal krytyczny stosowany między innymi w stopach o podwyższonej wytrzymałości.

non-GAAP

wynik skorygowany o wskazane zdarzenia jednorazowe lub pozycje nieuwzględniane w mierze zarządczej.

non-recourse

finansowanie, w którym wierzyciel dochodzi spłaty zasadniczo z aktywów i przepływów projektu, a nie z całego majątku sponsora.

NPAT

zysk netto po opodatkowaniu.

NPV

wartość bieżąca netto prognozowanych przepływów pieniężnych.

NPV10

wartość bieżąca netto projektu obliczona przy stopie dyskontowej 10%.

npv8

wartość bieżąca netto obliczona przy stopie dyskontowej 8%.

NPV8

wartość bieżąca netto obliczona przy stopie dyskontowej 8%.

OEM-Tier-1

dostawca pierwszego rzędu dla producenta oryginalnego wyposażenia (OEM).

offtake

umowa odbioru określonej ilości przyszłej produkcji.

opex

koszty operacyjne prowadzenia działalności.

Ore-Reserve

część zasobu uznana za ekonomicznie możliwą do wydobycia przy przyjętych założeniach.

ore-reserve

ekonomicznie wydobywalna część zasobów, określona na podstawie odpowiednich analiz.

ore-to-oxide

zintegrowany model obejmujący drogę od wydobytej rudy do oczyszczonych tlenków metali ziem rzadkich.

organiczny-wzrost

zmiana sprzedaży po wyłączeniu wpływu między innymi kursów walutowych i zmian zakresu konsolidacji.

P2O5

pięciotlenek fosforu, standardowa miara zawartości fosforanów w surowcu.

pass-through-pricing

mechanizm umowny dostosowujący cenę sprzedaży do zmian kosztu surowca lub innego składnika wejściowego.

payback

czas potrzebny do odzyskania nakładów według modelu projektu.

PEA

wstępna ocena ekonomiczna projektu górniczego, oparta na założeniach koncepcyjnych.

PFS

wstępne studium wykonalności projektu górniczego.

PIK

dywidenda lub odsetki regulowane przez zwiększenie wartości instrumentu zamiast bieżącej wypłaty gotówkowej.

PIPE

prywatna emisja akcji spółki publicznej dla wybranych inwestorów.

ppm

liczba części składnika na milion części materiału.

pre-revenue

etap przed rozpoczęciem sprzedaży z podstawowej działalności projektu.

price-floor

umowna cena minimalna ograniczająca ekspozycję sprzedawcy na spadek ceny produktu.

PrNd

surowiec wykorzystywany przede wszystkim do produkcji magnesów trwałych NdFeB.

procent

procent, czyli część ze stu.

R-D

prace badawczo-rozwojowe (research and development).

rafinacja

oczyszczanie i rozdzielanie surowców w celu uzyskania materiałów odpowiednich do dalszego przetwarzania.

ramp-up

stopniowe zwiększanie produkcji po uruchomieniu zakładu.

REE

pierwiastki ziem rzadkich.

REO

tlenki ziem rzadkich.

rezerwa-mineralna

część złoża objęta oceną techniczną i ekonomiczną, klasyfikowana między innymi jako Proven lub Probable.

rezerwy-rudy

część rozpoznanego złoża uznana za możliwą do ekonomicznego wydobycia przy przyjętych założeniach.

RMB

renminbi, waluta Chińskiej Republiki Ludowej.

rok-do-roku

porównanie wartości z analogicznym okresem poprzedniego roku.

RPO

remaining performance obligation, pozostała wartość zobowiązań wykonawczych wynikających z kontraktów z klientami.

rr

rok do roku – porównanie z analogicznym okresem poprzedniego roku.

SEG

produkt REE wzbogacony między innymi w dysproz, terb, samar, europ, gadolin i itr.

senior-secured

finansowanie zabezpieczone aktywami, mające wysoki priorytet spłaty.

separacja

etap rozdzielania mieszaniny ziem rzadkich na związki poszczególnych pierwiastków.

separacja-REE

chemiczne rozdzielanie mieszaniny ziem rzadkich na związki poszczególnych pierwiastków lub ich grup.

SG-A

koszty sprzedaży, ogólnego zarządu i administracji (selling, general and administrative).

SmCo

magnes trwały na bazie samaru i kobaltu.

solvent-extraction

ekstrakcja rozpuszczalnikowa – metoda separacji pierwiastków ziem rzadkich w roztworze.

SPAC

spółka celowa pozyskująca kapitał w celu przeprowadzenia połączenia z przedsiębiorstwem operacyjnym.

SPV

spółka celowa utworzona do realizacji określonej transakcji lub projektu.

strip-casting

szybkie odlewanie cienkich taśm stopu, wykorzystywanych jako materiał wejściowy do produkcji magnesów.

t

tona metryczna.

t-rok

ton rocznie.

take-or-pay

umowa zobowiązująca odbiorcę do odebrania zakontraktowanego wolumenu albo zapłaty mimo braku odbioru.

Tb

ciężki pierwiastek ziem rzadkich używany między innymi w materiałach magnetycznych.

Tb4O7

tlenek terbu.

TbO

tlenek terbu.

tenor

umowny okres do spłaty finansowania.

TiO2

dwutlenek tytanu, forma raportowania zawartości tytanu w złożu.

toll-processing

przerób usługowy materiału należącego do innego podmiotu.

tona

jednostka masy odpowiadająca tysiącowi kilogramów.

tona-na-rok

jednostka rocznej nominalnej mocy produkcyjnej.

tony-na-rok

jednostka rocznej zdolności produkcyjnej.

tpa

jednostka rocznej zdolności produkcyjnej lub przerobowej.

tpd

tons per day, liczba ton przerabianych dziennie.

transza

wyodrębniona część finansowania wypłacana zgodnie z warunkami umowy.

TREO

całkowita zawartość tlenków pierwiastków ziem rzadkich.

treo

łączna zawartość tlenków ziem rzadkich.

TRIFR

częstotliwość wszystkich rejestrowalnych urazów i chorób zawodowych w przeliczeniu na przepracowane godziny.

TTM

dane finansowe za ostatnie dostępne miesiące obejmujące pełny rok.

U3O8

koncentrat tlenku uranu, często określany jako yellowcake.

ujv

wspólne przedsięwzięcie bez utworzenia odrębnej osoby prawnej.

umowa-ramowa

porozumienie ustalające ogólne zasady współpracy, które bez dodatkowych zamówień nie musi gwarantować wolumenu.

ungeared

model finansowy sporządzony bez uwzględniania zadłużenia i efektów dźwigni finansowej.

upstream

początkowa część łańcucha obejmująca wydobycie i wstępne wzbogacanie surowca.

USD

dolar amerykański.

USD-kg

dolar amerykański za kilogram – jednostka ceny.

VCM

silnik cewki drgającej sterujący położeniem głowicy dysku.

VWAP

średnia cena akcji ważona wolumenem obrotu w określonym okresie.

warrant

prawo objęcia akcji po z góry ustalonej cenie i w określonym terminie.

WLP

pozostałość po ługowaniu i oczyszczaniu wody, będąca regulowanym strumieniem odpadowym zakładu w Malezji.

wolfram-molibden

segment obejmujący wydobycie, przetwarzanie i materiały wykorzystujące wolfram oraz molibden.

zasob-mineralny

oszacowana koncentracja surowca o potencjalnym znaczeniu gospodarczym, która nie musi jeszcze stanowić rezerwy możliwej do opłacalnego wydobycia.

zasoby-mineralne

oszacowana koncentracja surowca o określonym poziomie rozpoznania geologicznego.

zero-liquid-discharge

konstrukcja procesu ograniczająca odprowadzanie ciekłych odpadów przez odzysk wody i odczynników.

ziemie-rzadkie

grupa pierwiastków wykorzystywanych między innymi w magnesach, elektronice i materiałach optycznych.

zloze-bastnazytowe

złoże zawierające bastnazyt, minerał będący nośnikiem pierwiastków ziem rzadkich.

Podobne wpisy

  • |

    Słownik pojęć – warstwa spółek

    amerykańska ulga podatkowa dla kwalifikowanej produkcji komponentów i minerałów krytycznych. wynik operacyjny przed odsetkami, podatkami i amortyzacją, skorygowany o pozycje wskazane przez zarząd. skorygowany wynik netto po wyłączeniu pozycji określonych przez zarząd. all-in sustaining cost, jednostkowy koszt obejmujący produkcję oraz nakłady potrzebne do utrzymania działalności. magnes trwały na bazie aluminium, niklu i kobaltu. dolar australijski. dolar australijski za kilogram – jednostka ceny. australijska referencyjna stopa procentowa wykorzystywana przy ustalaniu oprocentowania instrumentów finansowych. bateryjny pojazd elektryczny. bankowe studium wykonalności, szczegółowa analiza techniczna i ekonomiczna projektu. wsady lub półwyroby magnetyczne przed końcową obróbką i wykończeniem. emisja akcji, w której gwarant emisji z góry kupuje oferowany pakiet od emitenta. działalność badawczo-rozwojowa. średnioroczna skumulowana stopa wzrostu w określonym okresie. nakłady inwestycyjne. nakłady inwestycyjne potrzebne do budowy i uruchomienia projektu. bezpośredni jednostkowy koszt gotówkowy produkcji. przepływy pieniężne przedsiębiorstwa. australijski instrument depozytowy reprezentujący akcje spółki notowanej za granicą. amerykańska ustawa wspierająca krajową produkcję półprzewodników i powiązane łańcuchy materiałowe. juan chiński, waluta sprawozdawcza Shenghe. uruchamianie i testowanie instalacji przed regularną produkcją. kontrakt wyrównujący różnicę pomiędzy ceną rynkową a ustalonym poziomem referencyjnym. kapitał obejmowany przez kluczowego inwestora mającego zakotwiczyć większą emisję. sposób ustalania ceny przez doliczenie narzutu do kosztu produktu. minimalna zawartość surowca przyjmowana przy szacowaniu zasobów złoża. metoda wyceny projektu oparta na zdyskontowanych przyszłych przepływach pieniężnych. przepisy uzupełniające zasady zamówień obronnych USA. U.S. International Development Finance Corporation, amerykańska instytucja finansowania rozwoju. ostateczne studium wykonalności. ostateczne studium wykonalności projektu. dalsze etapy łańcucha, obejmujące przetwarzanie surowców w materiały i produkty o wyższej wartości dodanej. ciężki pierwiastek ziem rzadkich stosowany w magnesach odpornych na wysoką temperaturę. dysproz i terb – ciężkie pierwiastki ziem rzadkich zwiększające odporność magnesów na wysoką temperaturę. tlenek dysprozu. tlenek dysprozu. dysproz i terb, ciężkie metale magnetyczne. wynik operacyjny przed odsetkami i podatkami. wynik przed odsetkami, podatkami, amortyzacją i umorzeniem.

  • |

    Geologia i zasoby złóż

    Najważniejsza dana: 28.46 milionów ton krótkich rudy (rezerwy P&P) – „SRK Consulting (U.S.), Inc., an independent consulting firm, estimated total proven and probable reserves of 1.86 million short tons of REO contained in 28.46 million short tons of…” To właśnie przejście od geologii do potwierdzonej ekonomicznie rezerwy decyduje, czy projekt może tworzyć wartość dla akcjonariuszy. Sama wielkość złoża nie przesądza o wartości inwestycji. Rezerwa to część ekonomicznie wydobywalna, zasób obejmuje rozpoznany materiał, REE oznacza pierwiastki ziem rzadkich, a REO ich masę przeliczoną na tlenki – szersze podstawy tych pojęć porządkuje 01 – podstawy-pierwiastki-wlasnosci-ekonomia-pierwiastkowa. Trudna ruda, uran lub nieaudytowalna klasyfikacja mogą więc odebrać przewagę nawet dużemu projektowi. Dla mułów Minamitorishimy krytycy szacują materiał na nawet 20 razy droższy od dostaw chińskich i dodatkowe 340 mld jenów na łańcuch dostaw. Ryzyko danych zmienia się szybciej niż kopalnie: USGS, służba geologiczna USA, obniżył rezerwy Wietnamu z 22 mln ton REO do 3.5 mln ton, czyli o 84 procent, między edycjami 2024 i 2025. Dla inwestora oznacza to premię dla właścicieli bogatych, dobrze rozpoznanych złóż i dyskonto dla projektów, których jakość lub klasyfikacja nie daje się wiarygodnie audytować. Rycina 17: Zdjęcie satelitarne kopalni Bayan Obo w Mongolii Wewnętrznej, największego na świecie złoża ziem rzadkich, z widocznym wyrobiskiem odkrywkowym i stawem osadowym. Karbonatyt to skała magmowa bogata w minerały węglanowe, często tworząca duże złoża lekkich REE. Największą skalę pokazuje Bayan Obo w Chinach, z ponad 100 mln ton rezerw REO przy średniej zawartości 5.6 procent. Mountain Pass w USA ma natomiast 28.46 mln ton krótkich rezerw rudy i 33 lata oczekiwanej pracy; tona krótka to jednostka amerykańska. Dla inwestora karbonatyty łączą więc potencjał dużej skali z długim okresem eksploatacji, ale o wyniku przesądza sprawność operacyjna opisana szerzej w 03 – wydobycie-upstream. Porównanie projektów pokazuje jednak, że sama masa zasobu nie wystarcza.

  • |

    Podstawy: pierwiastki, własności i ich wartość

    Najważniejsza dana: 17 liczba pierwiastkow – „The rare earths are a relatively abundant group of 17 elements composed of scandium, yttrium, and the lanthanides.” Dla inwestora oznacza to, że wspólna etykieta obejmuje surowce o odmiennych zastosowaniach i wartości ekonomicznej. Ziemie rzadkie, czyli REE od angielskiego rare earth elements, tworzą koszyk 17 pierwiastków o podobnej chemii, lecz bardzo różnej wartości: skandu, itru oraz lantanowców od lantanu do lutetu. Ich ekonomika zależy nie tylko od wydobycia, ale też od separacji, czyli chemicznego rozdzielania pierwiastków, ponieważ kopalnia musi zagospodarować nadmiar ceru i lantanu, aby sprzedać deficytowe Nd, Pr, Dy i Tb. Najwięcej wartości przechwytują właściciele separacji i produkcji magnesów: magnesy trwałe odpowiadają za około 95% wartości konsumpcji REE, a Chiny kontrolowały w 2024 r. 91% produkcji rafinowanej, czyli oczyszczonej, i 94% spiekanych, czyli utrwalanych cieplnie, magnesów, co szerzej opisuje 05 – lancuch-magnesow-trwalych-ndfeb-i-smco. Presję zwiększa popyt UE na metale ziem rzadkich, który ma wzrosnąć 6-krotnie do 2030 r. i 7-krotnie do 2050 r., podczas gdy istniejące zdolności mają w 2035 r. pokrywać około 50% potrzeb górniczych i poniżej 20% potrzeb w zakresie magnesów. Dla inwestora kluczowy jest więc nie sam dostęp do złoża, lecz pozycja w łańcuchu przetwarzania i odporność na koncentrację podaży opisaną w 08 – geopolityka-i-koncentracja-lancucha-dostaw. Rycina 16: Układ okresowy pierwiastków z wyodrębnionym wierszem lantanowców, będących rdzeniem grupy metali ziem rzadkich. USGS, amerykańska służba geologiczna, ujmuje REE jako zbiór 17 pierwiastków: Sc, Y i 15 lantanowców La-Lu, a Eurostat używa handlowej kategorii REE+ obejmującej te same 17 składników, ponieważ dostępne dane nie pozwalają oddzielić lekkich i ciężkich REE od Sc i Y. Ocena surowców krytycznych UE posługuje się jednak grupami 10 ciężkich i 5 lekkich REE, ujmuje skand osobno, a cała lista UE z 2023 r. obejmuje 34 pozycje.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *