Najważniejsza dana: 28.46 milionów ton krótkich rudy (rezerwy P&P) – „SRK Consulting (U.S.), Inc., an independent consulting firm, estimated total proven and probable reserves of 1.86 million short tons of REO contained in 28.46 million short tons of…” To właśnie przejście od geologii do potwierdzonej ekonomicznie rezerwy decyduje, czy projekt może tworzyć wartość dla akcjonariuszy. Sama wielkość złoża nie przesądza o wartości inwestycji. Rezerwa to część ekonomicznie wydobywalna, zasób obejmuje rozpoznany materiał, REE oznacza pierwiastki ziem rzadkich, a REO ich masę przeliczoną na tlenki – szersze podstawy tych pojęć porządkuje 01 – podstawy-pierwiastki-wlasnosci-ekonomia-pierwiastkowa. Trudna ruda, uran lub nieaudytowalna klasyfikacja mogą więc odebrać przewagę nawet dużemu projektowi. Dla mułów Minamitorishimy krytycy szacują materiał na nawet 20 razy droższy od dostaw chińskich i dodatkowe 340 mld jenów na łańcuch dostaw. Ryzyko danych zmienia się szybciej niż kopalnie: USGS, służba geologiczna USA, obniżył rezerwy Wietnamu z 22 mln ton REO do 3.5 mln ton, czyli o 84 procent, między edycjami 2024 i 2025. Dla inwestora oznacza to premię dla właścicieli bogatych, dobrze rozpoznanych złóż i dyskonto dla projektów, których jakość lub klasyfikacja nie daje się wiarygodnie audytować. Rycina 17: Zdjęcie satelitarne kopalni Bayan Obo w Mongolii Wewnętrznej, największego na świecie złoża ziem rzadkich, z widocznym wyrobiskiem odkrywkowym i stawem osadowym. Karbonatyt to skała magmowa bogata w minerały węglanowe, często tworząca duże złoża lekkich REE. Największą skalę pokazuje Bayan Obo w Chinach, z ponad 100 mln ton rezerw REO przy średniej zawartości 5.6 procent. Mountain Pass w USA ma natomiast 28.46 mln ton krótkich rezerw rudy i 33 lata oczekiwanej pracy; tona krótka to jednostka amerykańska. Dla inwestora karbonatyty łączą więc potencjał dużej skali z długim okresem eksploatacji, ale o wyniku przesądza sprawność operacyjna opisana szerzej w 03 – wydobycie-upstream. Porównanie projektów pokazuje jednak, że sama masa zasobu nie wystarcza.

Najważniejsza dana: 17 liczba pierwiastkow – „The rare earths are a relatively abundant group of 17 elements composed of scandium, yttrium, and the lanthanides.” Dla inwestora oznacza to, że wspólna etykieta obejmuje surowce o odmiennych zastosowaniach i wartości ekonomicznej. Ziemie rzadkie, czyli REE od angielskiego rare earth elements, tworzą koszyk 17 pierwiastków o podobnej chemii, lecz bardzo różnej wartości: skandu, itru oraz lantanowców od lantanu do lutetu. Ich ekonomika zależy nie tylko od wydobycia, ale też od separacji, czyli chemicznego rozdzielania pierwiastków, ponieważ kopalnia musi zagospodarować nadmiar ceru i lantanu, aby sprzedać deficytowe Nd, Pr, Dy i Tb. Najwięcej wartości przechwytują właściciele separacji i produkcji magnesów: magnesy trwałe odpowiadają za około 95% wartości konsumpcji REE, a Chiny kontrolowały w 2024 r. 91% produkcji rafinowanej, czyli oczyszczonej, i 94% spiekanych, czyli utrwalanych cieplnie, magnesów, co szerzej opisuje 05 – lancuch-magnesow-trwalych-ndfeb-i-smco. Presję zwiększa popyt UE na metale ziem rzadkich, który ma wzrosnąć 6-krotnie do 2030 r. i 7-krotnie do 2050 r., podczas gdy istniejące zdolności mają w 2035 r. pokrywać około 50% potrzeb górniczych i poniżej 20% potrzeb w zakresie magnesów. Dla inwestora kluczowy jest więc nie sam dostęp do złoża, lecz pozycja w łańcuchu przetwarzania i odporność na koncentrację podaży opisaną w 08 – geopolityka-i-koncentracja-lancucha-dostaw. Rycina 16: Układ okresowy pierwiastków z wyodrębnionym wierszem lantanowców, będących rdzeniem grupy metali ziem rzadkich. USGS, amerykańska służba geologiczna, ujmuje REE jako zbiór 17 pierwiastków: Sc, Y i 15 lantanowców La-Lu, a Eurostat używa handlowej kategorii REE+ obejmującej te same 17 składników, ponieważ dostępne dane nie pozwalają oddzielić lekkich i ciężkich REE od Sc i Y. Ocena surowców krytycznych UE posługuje się jednak grupami 10 ciężkich i 5 lekkich REE, ujmuje skand osobno, a cała lista UE z 2023 r. obejmuje 34 pozycje.